Je wordt vanaf je geboorte gemeten. Eerst op het consultatiebureau, voor kinderen van 0 tot 4 jaar. En later nog een aantal keer tijdens de schoolperiode. De jeugdarts volgt de groei van alle kinderen.

Groeicurve

Je groei wordt bijgehouden in een groeicurve. Er bestaan verschillende groeicurves voor kinderen met verschillende achtergronden, bijvoorbeeld Nederlands, Marokkaans en Hindoestaans. Hier zie je een voorbeeld van een groeicurve:

Op de groeicurve staan verschillende lijnen (zie afbeelding 1A).

• De donkere lijn is de gemiddelde lijn, de 0-lijn. Groei je volgens de middelste donkere lijn, dan heb je precies een gemiddelde groei.
• Groei je volgens de bovenste groene lijn (+2-lijn), dan zit je aan de bovengrens.
• Groei je volgens de onderste groene lijn (-2-lijn), dan groei je aan de ondergrens.

Als je onder de onderste groene lijn groeit, dan verwijst de jeugdarts je vaak door naar de kinderarts voor verder onderzoek.

Streeflengte

Je streeflengte wordt berekend aan de hand van de lengte van je ouders. De streeflengte is een gemiddelde waarde. Deze lengte heeft een bovengrens en een ondergrens: het grijze gebied in afbeelding 1B. Als je ond minder er je streeflengte groeit, dan kan dat ook een reden zijn dat de jeugdarts je naar de kinderarts verwijst.

Afbuigende groei of minder snelle groei

Dokters spreken van een ‘afbuigende groei’ als je niet meer op je eigen groeilijn groeit, maar als die naar beneden afbuigt. Zie bijvoorbeeld de blauwe lijn van een kind in figuur 1A. Als de groeilijn naar beneden gaat, groei je snel dan eerst. Dit is vaak een reden om je door te verwijzen naar de kinderarts.

Van iedere 100 kinderen hebben 2 à 3 kinderen een kleine lengte. Oftewel een lengte die kleiner is dan de onderste groene lijn van afbeelding 1A. Als ook kinderen die te klein zijn voor hun streeflengte en kinderen met afbuigende lengtegroei worden meegenomen, gaat dit om 3 van de 100 kinderen. Dat is 1 kind per schoolklas. Bij 8 van de 10 kinderen is niet duidelijk waardoor dit komt, bij 2 op de 10 wel.

Soms valt het op dat je kleiner bent dan de kinderen om je heen. Bijvoorbeeld als je altijd vooraan moet staan op de klassenfoto. Of je bent steevast de kleinste in de rij bij gym. Je ouders merken soms dat ze geen nieuwe kleding hoeven te kopen of dat je broertjes/zusjes sneller groeien. Dit kan best lastig zijn.

Als jij of je ouders benieuwd zijn naar je groei, kunnen jullie zelf ook een groeicurve maken. Dit kan via verschillende apps en websites, zoals Groeigids en TNO (zie bij tip 1 en 7). Zo kun je een beter beeld krijgen van hoe je groeit.

Afhankelijk van hoe je groeit, beslist de jeugdarts (en soms de huisarts) om je wel of niet naar de kinderarts te verwijzen. De kinderarts gaat op zoek naar de oorzaken voor je kleine lengte of groeiverandering. Ook kijkt de kinderarts of hiervoor behandeling mogelijk of nodig is. Vaak is dat niet zo en krijg je uitleg over de groei die je kunt verwachten.

Sommige ziekenhuizen werken met een landelijke vragenlijst (zie tip 5) die je samen met je ouders invult voordat je naar de kinderarts gaat. Het is heel handig als jullie de vragen daarop van tevoren beantwoorden. Zo heeft de kinderarts snel alle informatie compleet.

Lichamelijk onderzoek

In het ziekenhuis word je van top tot teen nagekeken, gemeten en gewogen. Ook worden je lichaamsverhoudingen gemeten. De dokter meet je zithoogte en je spanwijdte.

Ontwikkeling in de puberteit

Puberteit speelt een grote rol bij groeien. De kinderarts let op signalen zoals haargroei (oksel- en schaamhaar), het groter worden van de borsten bij meisjes, en de groei van de penis en de zaadballen bij jongens (zie afbeelding hieronder). Als de puberteit vroeg of juist erg laat op gang komt, kan dat invloed hebben op je groei. Sommige kinderen vinden dit onderzoek lastig. Toch is het heel belangrijk om hieraan mee te werken. De kinderarts krijgt hierdoor belangrijke informatie, en kan er zo beter begrijpen wat er aan de hand is.

Dit hangt af van de oorzaak voor je kleine lengte of minder snelle groei. Bij veel kinderen, ongeveer 8 van de 10, blijft de reden onduidelijk. Dan hoeft er niets te gebeuren. Je bent gezond en je krijgt uitleg van de kinderarts.

Soms zijn meerdere mensen in je familie klein. Dit heet ‘familiaire kleine lengte’. Ook kan het zijn dat kinderen in je familie later groeien, en later in de puberteit komen. Dan ben je eerst kleiner, maar groei je later nog bij. Je groeit dan langer door dan andere kinderen. In dat geval heb je geen extra onderzoek of behandeling nodig.

Goed voor je groei zijn rust, regelmaat, gezond eten en genoeg beweging en slaap. Dit betekent niet dat je van een kleine lengte ineens naar een grote lengte gaat. Maar het helpt om het maximale uit je groei te halen en je zo fit en gezond mogelijk te voelen.

Als er wel een medische reden is voor je kleine lengte of minder snelle groei is, zal de kinderarts je uitleggen wat er gaat gebeuren (zie vraag 6).

Als een behandeling kan helpen, zal je kinderarts je daarover vertellen. In het overzicht in de tabel zie je de verschillende oorzaken en behandelingen. Je kunt deze ook apart downloaden onderaan de pagina. 

Behandeling met groeihormoon

Bij sommige oorzaken van een kleine lengte kan je groeihormoon krijgen. Bijvoorbeeld als je een tekort hebt aan groeihormoon, bij verschillende syndromen en afwijkingen in je genen. De kinderarts zal dit met je bespreken.

Klein zijn betekent voor iedereen iets anders. Naast de oorzaak is vooral belangrijk hoe je er zelf tegenover staat. Hoe vind je het om klein(er) te zijn? En wat vinden je ouders? Het kan helpen om hier samen over te praten, en ook met vrienden, familie of een arts te bespreken wat het voor jullie betekent.

Voor sommige kinderen is het helemaal geen probleem. Ze voelen zich prettig zoals ze zijn. Andere kinderen vinden het juist lastig om steeds de kleinste te zijn in de klas, bij sport of in vergelijking met broertjes en zusjes. Ook ouders kunnen hier verschillend naar kijken. De één maakt zich er zorgen om, terwijl een ander het vooral als een normale eigenschap ziet.

Belangrijk om te onthouden is dat klein zijn verder niets zegt over wie je bent. Het zegt niets over hoe leuk, slim, creatief of bijzonder je bent. Kleine lengte is alleen een beschrijving van de groei, niet van hoeveel waarde je hebt als persoon. Door dit samen goed te begrijpen en er open over te praten, kan klein zijn minder zwaar of vervelend voelen.