Er zijn verschillende soorten eczeem. Deze folder gaat over eczeem bij kinderen door een erfelijke aanleg. Andere namen hiervoor zijn constitutioneel eczeem, atopisch eczeem of dauwworm.

Bij een gezonde huid zonder eczeem liggen de bovenste huidcellen van de bovenste huidlaag dicht tegen elkaar. De huid heeft een beschermlaag zodat het vocht goed kan vasthouden. Deze beschermlaag helpt om bacteriën, virussen en andere stoffen buiten te houden.

Heeft je kind erfelijk eczeem? Dan liggen de bovenste huidcellen van de bovenste huidlaag niet goed tegen elkaar.Hierdoor gaat vocht makkelijker door de huid naar buiten. De huid wordt daardoor droger en jeukt sneller.

Ook gaan stoffen en prikkels van buitenaf gemakkelijker door de huid naar binnen. De afweer in de huid reageert hierop. De huid van je kind kan hierdoor gaan ontsteken. De oorzaak van dit eczeem zit dus in je aanleg en in je afweer. Het is goed om te weten dat eczeem niet besmettelijk is, dus aanraken en knuffelen kan gewoon.

In Nederland hebben ongeveer 15 op de 100 kinderen last van eczeem met erfelijke aanleg. Eczeem komt het vaakst voor bij baby’s en peuters, maar ook bij oudere kinderen. Bij de meeste kinderen verdwijnen de klachten na een paar jaar. Maar niet bij iedereen. De kans dat jouw kind eczeem krijgt, is groter als je als ouder eczeem, hooikoorts of astma hebt, of hebt gehad als kind.  

De huid van je kind is dan rood of donker van kleur. Ook is de huid vaak droog en heeft schilfers, bultjes, kloofjes of korstjes. Als je kindlange tijd last heeft van eczeem, kan de huid ruw en dik worden. Eczeem kan overal op het lichaam voorkomen.

Bij kinderen tot 2 jaar komt eczeem meestal voor op de wangen, het voorhoofd en op de buitenkant van de ellenbogen en knieën. Bij kinderen tot 12 jaar zit eczeem vaker aan de binnenkant van de ellenbogen, in de knieholten, bij de enkels en polsen, in de nek en rond de ogen. 

Door eczeem kan je kind veel last hebben van jeuk. Je kind kan daardoor onrustig zijn en slecht slapen. Door de jeuk krabben kinderen veel, waardoor ook wondjes kunnen ontstaan.

Voor de diagnose eczeem met erfelijke aanleg is geen extra onderzoek nodig. Het eczeem is bij je kind goed herkenbaar. De dokter luistert naar jullie verhaal en kijkt goed naar de huid van je kind. Een foto kan de dokter ook erg helpen.

De dokter let op verschillende dingen:  

• Of je kind jeuk heeft;
• Waar de eczeemplekken zitten;
• Waar de eczeemplekken eerder hebben gezeten;
• Of je kind het afgelopen jaar een droge huid heeft gehad;
• Of een van de ouders astma of hooikoorts heeft, of heeft gehad;
• Op welke leeftijd de eczeemplekken zijn ontstaan.

Voedselallergie en eczeem

Erfelijk eczeem komt niet door een voedselallergie. Ook is eczeem geen uiting van een voedselallergie. Wel hebben kinderen met eczeem vaker een voedselallergie dan kinderen zonder eczeem.

Een voedselallergie bij eczeem kan zo ontstaan:

Huid met eczeem – voedselallergie kan ontstaan:

Doordat de huid bij eczeem minder beschermd is kunnen voedingsmiddelen zoals pinda of ei naar binnen dringen waardoor het afweersysteem van je kind antistoffen tegen pinda of ei maakt. Het gevolg hiervan is dat als je kind dan op een later moment pinda of ei eet, deze antistoffen een allergische reactie kunnen opwekken.

Hoe kan je die de kans op voedselallergie voorkomen?

Daarvoor moet pinda en ei eerst vaker via de normale route, het maagdarmstelsel, in aanraking komen met het afweersysteem. Zo herkent het afweersysteem van je kind pinda en ei als normale voeding. Er worden geen antistoffen aangemaakt en je kind verdraagt deze stoffen goed, zo ontstaat er tolerantie tegen bijvoorbeeld pinda of ei.  

Het is dus belangrijk om het eczeem van je baby goed te behandelen en zo de huid te beschermen en je baby vanaf 4 tot 6 maanden regelmatig voedingsmiddelen als pinda en ei te geven. Dat kan helpen een voedselallergie te voorkomen. Bespreek met je dokter hoe je je kind het beste kan laten wennen aan verschillende soorten voedsel.

De aanleg om eczeem te krijgen kun je niet veranderen. Gelukkig kan je wel de klachten verminderen en nieuwe opvlammingen van eczeemproberen te voorkomen. Een goede behandeling van eczeem is belangrijk, omdat eczeem veel invloed kan hebben op hoe je kind zich voelt.

De behandeling van erfelijk eczeem bestaat uit:

• Het vermijden van prikkels die eczeem erger kunnen maken;
• De huid van je kind te beschermen door te ‘smeren, smeren, smeren’ met een basiszalf en/of medicijnzalf.

Prikkels voor erfelijk eczeem

Het is voor elk kind anders welke stoffen en prikkels de huid irriteren. Eczeem is geen allergie voor deze stoffen of prikkels. Help je kind om prikkels te vermijden die het eczeem erger maken.

Voorbeelden hiervan zijn:

• Handzeep, douchegel en shampoo;
• Lang en warm douchen of in bad;
• Schoonmaakmiddelen;
• Kleren en dekens van wol;
• Parfum;
• Zweten;
• Warm of koud weer, of wisselingen in temperatuur

Ook moe zijn, stress, spanning, ziekte door een virus of bacterie of het doorkomen van tanden kunnen eczeem bij je kind erger maken. Het eczeem kan op en af gaan. Zelfs als je kind stoffen en prikkels vermijdt kan het erger worden. Door er zalf op te smeren kan je de klachten wel verkleinen.

Meestal begint erfelijk eczeem voordat een baby 6 maanden oud is. Maar je kunt het op iedere leeftijd krijgen. Vaak blijven de klachten een paar jaar en verdwijnen dan weer, vaak voor de leeftijd van 5 jaar. De aanleg voor eczeem blijft. De klachten kunnen dus weer terugkomen. Soms verdwijnen de klachten van eczeem niet.

Kinderen met eczeem hebben op latere leeftijd meer kans om astma of hooikoorts te krijgen. Dit komt doordat hun afweersysteem in aanleg heviger reageert op normale prikkels en stoffen als pollen en huisstofmijt.

Soms is niet duidelijk waardoor de klachten van eczeem weer terugkomen. Een opvlamming is niet altijd te voorkomen. Je kunt de klachten wel verminderen door goed te smeren, prikkels te herkennen en zo goed mogelijk met deze prikkels om te gaan (zie vraag 5).

Nee, erfelijk eczeem is bij ieder kind anders. De klachten van eczeem kunnen per kind, maar ook per dag of periode erg verschillen. Ouders weten steeds beter wanneer en hoe vaak ze moeten smeren en welke prikkels het eczeem verergeren.

Stem de behandeling van je kind daarom goed af met de dokter. Je zult merken dat het op die manier steeds beter lukt om het eczeem onder controle te krijgen. Zo heeft je kind minder last van het eczeem.