RS-virus

Het RS-virus staat voor Respiratoir Syncytieel virus en is een verkoudheidsvirus. Kinderen krijgen het RS-virus vooral in de wintermaanden (oktober tot en met maart). Misschien ben je het RS-virus weleens in het nieuws tegengekomen, want door het virus liggen er iedere winter veel kinderen in het ziekenhuis. Het RS-virus is dan ook erg besmettelijk.

Het RS-virus is het meest voorkomende verkoudheidsvirus bij jonge kinderen. Je kind kan het RS-virus meerdere keren krijgen. Vaak is het de eerste keer het heftigst.

Deze piramide laat zien hoe verschillend een infectie met het RS-virus kan verlopen:

Je kan niet zien of je kind een infectie door het RS-virus heeft of door een ander verkoudheidsvirus. Een infectie door het RS-virus begint meestal met verkoudheidsklachten. Het duurt twee tot acht dagen voordat je kind ziek wordt na een besmetting. Vooral kinderen met jonge broertjes of zusjes of kinderen op de kinderopvang hebben meer kans om besmet te raken. Een infectie met het RS-virus kan heel verschillend verlopen.

Milde infectie

De klachten van een lichte infectie met het RS-virus lijken op een gewone verkoudheid. Dit zijn:

• Een loopneus;
• Niezen;
• Hoesten;
• Verhoging en/of koorts

Vaak kan je baby met deze klachten thuisblijven. Neem dan bij twijfel contact op met je huisarts. Let op: bij jonge baby’s kan een milde infectie snel erger worden.

Matige infectie

Het RS-virus kan ook een ontsteking geven in de longen. Dit noemen we een bronchiolitis. Een bronchiolitis is een ontsteking van de kleinste longbuisjes, de bronchiolen. De klachten daarvan zijn:

• Erge hoestbuien;
• Snellere ademhaling;
• Benauwdheid. Dit merk je bijvoorbeeld aan het intrekken van de ribben, piepende ademhaling of neusvleugel-ademen (als de neusvleugels van je baby bewegen);
• Vermoeidheid;
• Moeilijk kunnen drinken

Ga bij deze klachten naar de huisarts. Die overlegt zo nodig met de kinderarts. Soms wil de kinderarts je baby ook onderzoeken. Afhankelijk van de beoordeling door de huisarts of de kinderarts, krijg je tips waar je op moet letten en wanneer je moet terugkomen. Er zijn geen medicijnen die een infectie met het RS-virus tegengaan of je kind sneller beter maken.

Het kan zijn dat je baby wordt opgenomen in het ziekenhuis. Tijdens een opname krijgt je baby hulp om de ziekteperiode goed door te komen. Je baby kan voeding krijgen via een sonde (slangetje door de neus naar de maag) en zuurstof via een neusbrilletje.

Ernstige infectie

Een bronchiolitis kan ook erge klachten geven:

• Hardnekkige hoestbuien;
• Een piepende of zagende ademhaling;
• Snellere ademhaling, moeite met ademen, of ademstops;
• Slechter drinken;
• Minder natte luiers (risico op uitdroging);
• Erge vermoeidheid (risico op uitputting)

In dat geval gaat je kind naar het ziekenhuis. Daar krijgt je baby steun tijdens de ziekteperiode. Als je kind te moe is om te drinken, krijgt het voeding door de neus via een sonde. Of je kind krijgt een infuus om vocht en voeding te krijgen. Via een monitor worden de hartslag, ademhaling en het zuurstofgehalte in de gaten gehouden.

Als het zuurstofgehalte te laag is zal extra zuurstof worden gegeven. Bij een zeer erge infectie wordt je baby opgenomen op de intensive care (IC). Daar kan je kind speciale ondersteuning voor de ademhaling krijgen.

De dokter kijkt naar de ernst van de virusinfectie. Daarbij vraagt de dokter naar:

• De leeftijd van je kind;
• Hoe vroeg je kind is geboren;
• Het begin en verloop van de klachten;
• Andere ziekten

En hoe het gaat met:

• Ademhalen;
• Drinken;
• Plassen;
• Temperatuur (koorts)

Daarna zal de dokter je baby onderzoeken en luisteren naar de longen.

De dokter kijkt naar:

• De snelheid van de ademhaling;
• Neusvleugel-ademen;
• Intrekken van de ribben

Ook luistert de dokter naar de longen met een stethoscoop. Het zuurstofgehalte in het bloed van je baby wordt gemeten met een saturatiemeter. Dit is een klein bandje om de vinger of voet. 

Een milde infectie met het RS-virus gaat vaak vanzelf over. Je kind kan thuis herstellen. Denk daarbij aan de volgende zaken:

• Zorg voor voldoende rust;
• Houd de neus van je kind open met zoutwaterdruppels. Op recept zijn er ook neusdruppels met xylometazoline. Die dien je maximaal 5 tot 7 dagen toe;
• Geef je kind paracetamol;
• Houd goed in de gaten of je kind voldoende drinkt en plast;
• Houd het verloop in de gaten. Na 3 tot 5 dagen is de bronchiolitis vaak het ergst. Daarna herstelt je baby;
• Neem bij twijfel altijd contact op met je huisarts.

Het zijn meestal gewone, gezonde baby’s die heel ziek worden van een RS-virus. Vooral jonge baby’s kunnen erg ziek worden. Hoe jonger je baby, hoe groter het risico op een ernstige infectie.

Deze kinderen hebben ook een hoger risico om erg ziek te worden van het virus:

• Kinderen die te vroeg geboren zijn, vooral voor de 32 weken;
• Kinderen jonger dan 2 jaar met een ernstige ziekte van het hart of de longen;
• Kinderen jonger dan 2 jaar met het Down syndroom;
• Kinderen met een heel slechte afweer, bijvoorbeeld door leukemie of HIV

Bij vrijwel alle kinderen met RS-virus zijn de klachten binnen 1 tot 2 weken weg, zonder dat ze gevolgen hebben. Sommige kinderen hebben wel langere tijd last van de luchtwegen, zoals een piepende ademhaling of een hoest die wekenlang duurt.

Het RS-virus is heel besmettelijk. Het verspreidt zich via snot, en dan via de handen. Daarom is handen wassen heel belangrijk om een infectie te voorkomen.

De RS prik

Nieuw is de beschermende prik tegen het RS-virus. Vanaf september 2025 krijgen baby’s die gratis via het Rijksvaccinatieprogramma. Kinderen die worden geboren vóór het RS-seizoen (april tot en met september) krijgen de prik in september of oktober. Kinderen die worden geboren ín het RS-seizoen (oktober tot en met maart) krijgen de prik binnen 2 weken na de geboorte.

De prik wordt één keer gegeven, en alleen in het eerste levensjaar. Net als bij andere vaccinaties krijgt je baby de prik in het bovenbeen. Die werkt dan vrijwel meteen en beschermt voor ongeveer 6 maanden.

In de prik tegen het RS-virus zitten antistoffen tegen het RS-virus. Dat heet ‘passieve immunisatie’ en werkt anders dan een vaccinatie. Je lichaam maakt hierbij geen antistoffen aan. De prik is veilig. Er zijn bijna geen bijwerkingen, of alleen milde die binnen 2 dagen over zijn. Denk aan roodheid en een zwelling op de plek van de prik, of lichte koorts. De prik tegen het RS-virus voorkomt ernstige ziekte. We weten uit andere landen dat deze prik zelfs 4 van de 5 ziekenhuis-opnames bij baby’s voorkomt.

Prik tegen het RS-virus tijdens de zwangerschap

Ook zwangere vrouwen kunnen (op eigen kosten) een prik tegen het RS-virus krijgen. Die beschermt de baby tot ongeveer 6 maanden na de geboorte. Kinderen ouder dan 6 maanden zijn dan alleen niet meer beschermd in het RS-seizoen, van oktober tot en met maart. Voor te vroeg geboren kinderen is het advies om de prik tegen het RS-virus na de geboorte alsnog te geven.